Lilian Marijnissen, Thierry Baudet, Jesse Klaver: de dertigers, ­gevormd in de ‘Fortuynjaren’, nemen het langzaam over van de vijftigers.

Kort voor Kerst was er dan toch nog een onverwachte leiderswisseling aan het Binnenhof. Emile Roemer trekt zich terug uit de Tweede Kamer en wordt als fractievoorzitter van de SP vervangen door Lilian Marijnissen.

Dat Roemer niet nog eens lijsttrekker zou worden, zat er in. Dat Marijnissen hem zou opvolgen ook. Alleen de timing was verrassend, maar mede met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag 21 maart niet slecht gekozen.

Generatiewisseling in de Nederlandse politieke partijen

Wat er verder ook over de keuze voor de dochter van SP-­patroon Jan Marijnissen te zeggen valt, ze past in elk geval ook in een bredere generatiewisseling in de leiding van Nederlandse politieke partijen. De vijftigers vertrekken of zijn op weg naar de uitgang, de veertigers lijken te worden overgeslagen. De nieuwe leiders zijn dertigers van de zogeheten millenniumgeneratie, geboren na 1980 en gevormd in de eerste jaren van de nieuwe eeuw.

De toon is gezet door GroenLinks, waar Jesse Klaver (31) na mislukt lijsttrekker Jolande Sap (2010-2012) en interim-leider Bram van Ojik (2012-2015) de aanvoerdersrol op zich nam en nieuw elan en electoraal herstel bracht. In zekere zin nam Klaver daarmee het over van Femke Halsema, die zich in 2010 uit de politiek terugtrok.

Halsema maakte deel uit van de generatie van (toen) jonge veertigers die tien jaar geleden de toon zette in de Nederlandse politiek. Zoals ook Wouter Bos bij de PvdA, Alexander Pechtold bij D66, Mark Rutte bij de VVD en Geert Wilders bij zijn eigen PVV.

Oudere generatie

GroenLinks en PvdA (en ook CDA en SP) hebben inmiddels andere leiders, maar Pechtold, Rutte en Wilders zijn nog steeds aan de leiding. De vraag dringt zich op hoelang dat zo blijft.

De generatie van Wilders, Rutte en Pechtold (en Halsema en Bos, en bij het CDA Jan Peter Balkenende) was komen bovendrijven na de grote kladderadatsch die werd veroorzaakt door de opkomst van Pim Fortuyn als politicus en de moord op Fortuyn op 6 mei 2002.